HÌNH TƯỢNG ĐẢNG TRONG THƠ CA CÁCH MẠNG

Thứ năm - 10/12/2015 02:25

.

.
Có một nhà văn nước ngoài từng hỏi tôi, vì sao ở Việt Nam, Đảng và lãnh tụ là một đề tài lớn trong văn học? Tôi đã trả lời chính vì lẽ đó. Chính vì lẽ, nghệ thuật luôn hướng tới cái đẹp, những giá trị nhân văn, là sự tìm tòi chân lý. Ở đất nước chúng tôi, Đảng cộng sản chính là chân lý, là nhân văn, vì Đảng sinh ra từ lòng dân, sinh ra để giải phóng dân tộc, giải phóng con người. Lãnh tụ Hồ Chí Minh của chúng tôi, Điều lệ Đảng của chúng tôi cũng khẳng định: Đảng không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của nhân dân. Đặt trong hoàn cảnh lịch sử ra đời của Đảng hơn 85 năm trước, khi “Dân một cổ hai tròng áp bức”, khi rất nhiều cuộc khởi nghĩa yêu nước do giai cấp phong kiến lãnh đạo, không thiếu tinh thần dũng cảm, hy sinh nhưng rốt cuộc đều thất bại thì càng dễ hiểu hơn điều đó. Văn chương, nghệ thuật nhằm phát hiện, xây dựng những điển hình tiêu biểu cho tương lai, cho sự tiến bộ, thì người đảng viên cộng sản Việt Nam chính là những nhân vật điển hình như vậy.

  Đảng trước hết là con đường giải phóng, là hồn nước, là hình của nước.


    Trong bài báo nổi tiếng “Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Lê-nin”, Bác Hồ kể rằng, vào sau Đại chiến Thế giới thứ nhất, trong Đảng Xã hội Pháp mà Bác tham gia, người ta tranh cãi rất hăng về Quốc tế thứ hai, thứ hai rưỡi hay thứ ba của Lê-nin. Mong ước tha thiết nhất của Bác luôn luôn và trước hết là giải phóng đất nước, giải phóng các dân tộc thuộc địa khỏi ách xâm lược của bọn đế quốc. Một đồng chí trong Đảng đưa cho Bác tờ báo Nhân đạo có đăng Luận cương về các vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lê-nin. “Tôi vui mừng đến phát khóc lên. Ngồi một mình trong phòng mà tôi nói to lên: “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta”!


    Sau này, nhà thơ Chế Lan Viên đã viết về giây phút đó một cách tài tình trong bài thơ dài “Người đi tìm hình của nước” :


Luận cương đến với Người và Bác Hồ đã khóc


Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lê-nin


Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp


Tưởng bên ngoài đất nước đợi mong tin


Bác reo lên một mình như nói cùng đất nước


“Cơm áo là đây, hạnh phúc đây rồi”


Hình của Đảng lồng trong hình của nước


Phút khóc đầu tiên là phút Bác Hồ cười…


     Và lịch sử đã diễn ra đúng như vậy. Ngày 3-2-1930 ( Mồng Năm Tết Canh Ngọ), với Ủy nhiệm của Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập Hội nghị thống nhất ba tổ chức cộng sản là Đông Dương Cộng sản đảng, An Nam Cộng sản đảng và Đông Dương Cộng sản liên đoàn thành một tổ chức cộng sản thống nhất trong cả nước. Hội nghị này được coi là  Đại hội thành lập Đảng. Từ đó đến khi Cách mạng Tháng Tám thắng lợi, trải qua sự đàn áp khốc liệt của thực dân Pháp, nhiều Tổng Bí thư của Đảng như đồng chí Trần Phú, Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ và hàng trăm, hàng nghìn đảng viên ưu tú đã anh dũng hy sinh.


    Đề tài về Đảng, về lãnh tụ trở thành một đề tài lớn trong văn học không chỉ ở số lượng các bài thơ được đăng tải, quan trọng hơn là ở số những nhà thơ lớn nhất của thời đại đều tham gia. Thơ viết về Đảng đều là những bài thơ hay, có sức sống vượt thời gian. Năm 1949, nhà thơ Chế Lan Viên, một nhà thơ lãng mạn trước cách mạng được kết nạp Đảng ngay trên quê hương Quảng Trị của mình, đã có một bài thơ nổi tiếng, bài “Kết nạp Đảng trên quê mẹ”. Ở bài thơ này, tác giả không chỉ bày tỏ tình cảm chân thành, tha thiết của riêng mình mà còn thể hiện được tính chất nhân dân của Đảng :


   Ngày vào Đảng đất trời như đổi khác


Những vật vô tri cũng làm rưng nước mắt

Đá sỏi cây cằn sao bỗng thấy thiêng liêng


Giọng nói quen nghe, màu đất quen nhìn


Bỗng chan chứa bao điều chưa nói hết...



Mẹ ơi! Mẹ không là “Đồng chí”


Nhưng Đảng kỳ đây chính là của mẹ


Đời khổ đau mẹ đứng dưới cờ này


Mẹ đói nghèo, hàng ngũ bên con đây


Mẹ xem, con mặc áo nâu sồng xưa mẹ mặc


Mai con hát khúc bình dân xưa mẹ hát


Đảng mến yêu ơi có phải mẹ giới thiệu con vào?


    Nhà thơ Chế Lan Viên, bên cạnh Người đi tìm hình của Nước mang tính khái quát, và Kết nạp Đảng trên quê mẹ tha thiết những kỷ niệm gắn bó quê hương thì ở Nghĩ  về Đảng (1966) cũng là nghĩ về Đảng vĩ đại trong những điều lo toan cụ thể:


Đảng ở đâu phân phối trái vườn thơm


Đây ta đuổi ruộng mặn đồng chua thành ngon ngọt


Mưa tám trăm ly, Bác phải lội bùn


Hạn cháy lúa, Thủ tướng cùng dân đi tát nước


Giồng hoa ư? Phải dọn gai thép trại đồn


Một hạt thóc cũng trải hết từ cơn bão A đến cơn bão H


Đảng nghĩ số triệu dân, nghĩ sức nước sông Cả, sông Hồng


Nghĩ vóc dáng những Trường Sơn, dung mạo những đồng bằng


Những mâm cơm ta có gì, Trung ương phải nghĩ


Một lạng ngô thôi cũng lo đều cho mười chín triệu dân


Ai biết hết những đêm dài của Bác


Mỗi loạt súng miền Nam đều làm Người trở giấc…



     Đề tài về Đảng là một đề tài đã thu hút được hầu như tất cả các văn nghệ sĩ nổi tiếng nhất. Về hội hoạ, có Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ của Nguyễn Sáng, được coi là niềm tự hào của hội hoạ Việt Nam.


    Về âm nhạc, càng có thành tựu hơn, vì đó là tiếng hát, tiếng lòng. Có thể kể đển Ca ngợi Đảng Lao động Việt Nam của Đỗ Minh; Đảng là cuộc sống của tôi của Nguyễn Đức Toàn; Đảng đã cho tôi sáng mắt sáng lòng, Đảng đã cho tôi một mùa xuân của Phạm Tuyên; Lời ca từ trái tim của Văn An; Đường đi có nắng mặt trời của Hồng Đăng… Nghe lại những ca khúc ấy, càng tự hào biết mấy về Đảng ta, một nguồn sống, nguồn sáng chói ánh mặt trời: “Vầng trời đông, ánh hồng tươi sáng bừng lên, Đàn bồ câu trắng bay về trong nắng mới, Ngàn triệu dân xiết tay nhau đứng quanh Đảng Lao động Việt Nam, Khối kết đoàn công nông bền vững…” (Ca ngợi Đảng Lao động Việt Nam); “Đảng là cuộc sống của tôi, Mãi mãi đi theo Người, Từ thuở còn thơ, đời tôi chưa quen sóng gió, Đảng đã cho tôi lẽ sống niềm tin, Đảng là một ngôi sao sáng, sáng nhất trong muôn vì sao… ” (Đảng là cuộc sống của tôi) v.v…

 

Tác giả bài viết: Đức Toàn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn cần trở thành thành viên của nhóm để có thể bình luận bài viết này. Nhấn vào đây để đăng ký làm thành viên nhóm!
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây